Lisanssız üretimde invertörün kWh üretmesi, o kWh’nin yatırımcıya bedel yazılacağı anlamına gelmez. Yönetmelik bazı hallerde enerjiyi “görevli tedarik şirketi üretmiş gibi” sayar: piyasa işletmecisi ve görevli tedarik ödeme yapmaz, kayıt YEKDEM’e bedelsiz katkı gider. Tesis durmaz. Fatura satırı durur. Lisanssız GES uyum riskleri rehberimizde abone grubu ve devir tarafını ayırdık. Bu yazı operasyonel kayıt hatalarına ve nakit şokuna bakar.
150 bin kWh
1 MW örnek
Bir aylık üretim varsayımı
586 bin TL
Ticarethane
KDV dahil, örnek eşdeğer
5,86 milyon TL
10 MW ölçek
Aynı birim × 10
0 TL
Ağır sonuç
O dönemin üretim bedeli
586 bin TL neden ciddi?
Örnek, bir ayda 1 MW lisanssız GES’in 150.000 kWh üretmesi ve o ayın üretiminin bedelsiz kayda düşmesidir. Ticarethane aktif enerji bedelinin KDV dahil kaba eşdeğeri yaklaşık 586.000 TL’dir. Aynı varsayım 10 MW’ta 1,5 milyon kWh ve yaklaşık 5,86 milyon TL eder. Bu bir EPDK tarife kararı değildir. Birim, kademe, abone grubu ve KDV oranı aya göre değişir. Asıl nokta ölçek: kredi taksiti, EPC bakiyesi veya nakit akışı bir fatura döneminde silinebilir.
| Santral | Aylık üretim (varsayım) | Bedelsiz kayıt eşdeğeri |
|---|---|---|
| 1 MW | 150.000 kWh | ≈ 586.000 TL |
| 5 MW | 750.000 kWh | ≈ 2,93 milyon TL |
| 10 MW | 1.500.000 kWh | ≈ 5,86 milyon TL |
1. Sözleşme gücü eşiği (LUY 28/5 ve 28/6)
İlişkili tüketim tesislerinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme güçleri toplamı, yönetmeliğin o tesis için koyduğu asgari eşiğin altına inemez. Eşik; çağrı mektubu 12/5/2019 sonrası mı önce mi, tesis 5/1 (h) ve belediye / sanayi / tarımsal sulama mı, kurulu güç mü başvuruya esas sözleşme mi küçük, bunlara göre değişir. sözleşme gücü sözlük maddemizde birim kW’dır, kWh değil. Eşik bozulursa ilgili dönemin üretimi bedelsiz YEKDEM’e yazılabilir.
- 12/5/2019 sonrası, 5/1 (h) “diğer kişi”: taban çoğu dosyada kurulu güçtür.
- 5/1 (h) + belediye / sanayi / sulama: 2 kat kurulum hakkı vardır; taban çoğu kez başvuruya esas sözleşmedir, tüketim üretimden büyükse kurulu güce çıkar.
- 12/5/2019 öncesi: taban genelde min(kurulu güç, başvuruya esas sözleşme).
2. Tüketim tesisi değişince (LUY 28/7)
İlişkiyi bitirmek veya başka bir tüketime bağlamak, şebeke işletmecisi ve görevli tedarik bilgisi olmadan yapılırsa o dönem bedelsiz kayda düşebilir. Bilgiyle yapılsa bile yeni tesis 28/5 veya 28/6 eşiğini taşımalıdır. Rüzgâr / güneş başvurusu 14/6-b tüketim kriteriyle kazanıldıysa yeni tesislerin yıllık kWh’i başvuruya esas tüketimden az olamaz. “Fabrika kapandı, depoyu bağladık” cümlesi tek başına yetmez.
3. Tüketim yok, kabulde hat kapalı, kaçak
- Mücbir sebep hariç ilişkili tüketimde o ay elektrik yoksa (28/9) üretim bedelsiz yazılabilir.
- Kabul tarihinde ilişkili tesisler henüz enerji kullanmıyorsa (28/10) tüketim başlayana kadar aynı risk vardır.
- İlişkili noktada kaçak tespitinde (28/8) o ay ve sonraki altı fatura döneminde oransal pay bedelsiz olabilir.
4. Abone grubu, 2× tavan, tek tedarikçi, depo
12/5/2019 sonrası ilişkili tüketimler aynı abone grubunda değilse (30/6) o dönemin üretimi bedelsiz sayılabilir — ayrıntı Lisanssız GES uyum riskleri rehberimizde. Saatlik Mahsuplaşma 2026 rehberimizde ve lisanssız GES enerji satışı rehberimizde 2× tavan (26/17) mesken hariç geçerlidir: aşan kısım mahsuplaşabilir, mahsup sonrası ihtiyaç fazlası bedelsizdir. Birden fazla serbest tüketici tek tedarikçiden almıyorsa (23/5, 30/5) mahsup kapanmayabilir. Bütünleşik depodan şebekeye çıkan pay (Ek md. 3) ödenmez; pay ayrılamazsa fazlanın tamamı ödenmeyebilir.
| Soru | Neden bakılır? | Kaçan nakit |
|---|---|---|
| Çağrı mektubu tarihi? | 28/5 mi 28/6 mı | Dönem üretimi |
| Hangi 5. madde bendi? | 2 kat hak, satış kapalı ç/d | İhtiyaç fazlası veya tüm dönem |
| Σ sözleşme ≥ eşik mi? | 28/5–28/7 | Dönem üretimi |
| Aynı abone grubu mu? | 30/6 | Dönem üretimi |
| Yıllık 2× tavan? | 26/17 (mesken hariç) | Limit üstü fazla |
| Tek tedarikçi mi? | 23/5, 30/5 | Mahsup + satış |
| Kabul / SKA imzalı mı? | 18/3, 19/4 | Test / gecikme kWh |
Danışmanlık ve izleme neden yan yana?
Yönetmelik herkese açık. Uygulama tesis dosyasındadır. Çağrı mektubu, bağlantı anlaşması, 5. madde bendi, YEPDİS / LÜM satırı ve fatura dönemi birlikte okunmadan “bu ay bedelsize gider” demek yanlış olur. Tersi de yanlış: metni okumadan tüketim ilişkisini, sözleşme gücünü veya tedarikçiyi değiştirmek. sanayi enerji yönetimi çözümlerimizde portföy bu yüzden tek ekranda tutulur; karar yine uzmanla alınır.
Sonuç
Bedelsiz YEKDEM, “ürettim ama satılamadı” kaydıdır. Bir ay 1 MW’ta yüz binler, 10 MW’ta milyonlar mertebesinde nakit silinebilir. Metin EPDK lisanssız üretim sayfasındadır. Sizin hükmünüz çağrı mektubunda, kabulde ve ilişkili tüketimdedir. Doğru sıra: dosyayı okutmak, eşiği ve grubu izlemek, değişikliği şebeke ve tedarikle aynı günde kapatmak. Kanun ve yönetmelik burada durur; tesisin tarihi ayrı okunur.