Lisanssız GES enerji satışı, “üretilen her kWh’i piyasaya satmak” anlamına gelmez. Önce o saatin tüketimiyle mahsuplaşma yapılır; mahsuplaşmayan kısım net şebeke alımı, fazlası ise ihtiyaç fazlası enerji olarak değerlendirilir. 2026 düzenlemesiyle aylık toplam mahsuplaşma kalktı; her saat ayrı hesaplanır. Satılabilir hacim ise bedelli üretim limiti (önceki yıl tüketimin en fazla iki katı) ile sınırlanır. Bu üç kavram — mahsuplaşma, net tüketim, ihtiyaç fazlası — fizibilite ve gelir projeksiyonunun omurgasıdır.
Enerji satışı nasıl işler?
5.1h veya 5.1c santral türünde üretim, önce aynı saatteki tüketimle denkleştirilir (mahsuplaşma). Mahsuplaşan enerji için tüketiciye çift fatura kesilmez; parasal uzlaşma EPİAŞ–görevli tedarik–tedarikçi hattında yürür. Üretimin tüketimi karşılamadığı saatlerde eksik kısım şebekeden alınır — ikili anlaşma, SKTT veya abone grubu tarifesiyle faturalanır. Üretim tüketimi aştığında kalan kısım ihtiyaç fazlasıdır; bedelli limit dahilinde abone grubu tarifesinden satışa konu edilebilir. İç tüketim (satış yok) santral türünde ise tüm üretim yalnızca tüketimle mahsuplaşır; şebekeye satış geliri hesaplanmaz.
| Kalem | Ne anlama gelir? | Gelir / maliyet |
|---|---|---|
| Mahsuplaşan kWh | O saatte üretim = tüketim | Tasarruf (şebeke alımı düşer) |
| Net tüketim | Üretimin yetmediği saatlerin toplamı | Tedarik faturası (maliyet) |
| İhtiyaç fazlası | Üretim > tüketim (saat bazında fazla) | Satış geliri (limit dahilinde) |
| Limit üstü üretim | 2× tavan aşımı | Bedelsiz YEKDEM (satış yok) |
Bedelli üretim limiti (2×) nedir?
Yönetmelikte “satış sınırı” ifadesi “bedelli üretim limiti” olarak güncellendi. Önceki yıl tüketim miktarının en fazla iki katı kadar üretim yapılabilir. ENOPTIMAL fizibilite formunda limit önizlemesi: max(önceki yıl, cari yıl tüketim) × 2. Örnek: önceki yıl 100.000 kWh ise bedelli tavan 200.000 kWh/yıl. Bu tavanın içinde mahsuplaşan kWh düşülür; kalan satılabilir. Limit aşan üretim bedelsiz YEKDEM havuzuna aktarılır — mahsuplaşma devam eder ancak satış geliri oluşmaz. GES mahsuplaşma sözlük maddemizde saatlik denkleştirme mantığı özetlenir.
2×
Bedelli limit
Önceki yıl tüketim
Limit yok
Mesken istisnası
Aylık mahsuplaşma devam
EPİAŞ
LÜM kaydı
Saatlik işlem
Saatlik mahsuplaşmanın satış gelirine etkisi
Aylık mahsuplaşmada ay sonu toplam üretim ile toplam tüketim eşleşebilirdi; saatlik sistemde profil uyumu belirleyicidir. Öğlen 80 kWh üretip gece 80 kWh tüketen fabrikada aylık toplamlar eşit görünse bile saatlik eşleşme yoktur — 160 kWh net şebeke alımı ve satış oluşur. Bu nedenle satış geliri projeksiyonu yalnızca kWp × yield formülüyle yapılamaz; saatlik üretim–tüketim örtüşme oranı gerekir. Saatlik Mahsuplaşma 2026 rehberimizdeki EPDK örneği (75.000 kWh tüketim, 60.000 kWh üretim, 47.400 kWh mahsuplaşma, 12.600 kWh ihtiyaç fazlası) bu ayrımı somutlaştırır.
5.1c ve 5.1h farkı satışta
5.1c (aynı ölçüm noktası) çatı GES’te yaygındır; mahsuplaşma öncesi tüketim T = A + (B − C) formülüyle hesaplanır (A çekiş, B üretim sayacı veriş, C çift yönlü veriş). 5.1h (ayrı ölçüm) arazi GES ve ayrı üretim sayaçlı tesislerde kullanılır. Her iki türde de mahsuplaşma ve limit kuralları geçerlidir; fizibilite formunda yanlış tür seçimi satış gelirini ve mahsuplaşma oranını bozar. GES fizibilite raporu rehberimizde tür seçimi detaylandırılır.
EPİAŞ LÜM ve operasyon takvimi
- 01/05/2026: Saatlik mahsuplaşma uygulaması başlar.
- Mayıs 2026 üretimi: Haziran 2026’dan itibaren mahsuplaşma işlenir.
- 1 Haziran 2026: Şebeke işletmecileri ham üretim/tüketim verisini LÜM’e girer.
- Tedarikçi brüt veriyle piyasa işlemlerini yürütür; tüketici faturası net tüketim üzerinden kesilir.
Fizibilite hesabına nasıl yansır?
Doğru gelir modeli üç bileşenli olmalıdır: (1) mahsuplaşma tasarrufu — şebeke alımından düşen kWh × birim maliyet; (2) ihtiyaç fazlası satış geliri — limit dahilinde kWh × satış tarifesi; (3) limit üstü kayıp — bedelsiz YEKDEM’e giden kWh. Önceki yıl ve cari yıl tüketim girişi 2× tavanı belirler; saatlik tüketim modu (Mod 3 Excel) mahsuplaşma oranını kalibre eder. 10 Yılını Dolduran Lisanssız GES’lerde Dağıtım Bedeli rehberimizdeki LUY dönemi ayrı maliyet kalemi olarak eklenmelidir.
Sonuç
Lisanssız GES enerji satışı, limit ve saatlik mahsuplaşma kuralları içinde tanımlıdır. Yatırım kararında “toplam üretim × satış fiyatı” formülü yanıltıcıdır; mahsuplaşma oranı, net tüketim ve 2× limit birlikte modellenmelidir. ENOPTIMAL fizibilite aracı bu girdileri form üzerinde toplar; devreye alma sonrası üretim yönetimi modülü gerçek saatlik profili izleyerek projeksiyonu doğrular. Öz tüketim sözlük maddemizde profil uyumunun ekonomik etkisi ayrıca açıklanır.