İletim sistemine bağlı üretim veya tüketim tesisleri, TEİAŞ ile imzaladıkları sistem kullanım anlaşmasında yazan anlaşma gücünü aşamaz. Bağlantı noktasından anlaşma gücünün üzerinde elektrik alınması veya sisteme verilmesi, anlaşma gücü aşım ihlali sayılır. TEİAŞ bu durumda önceden ihtar etmeden cezai şart faturalar. Bu yazı cezanın dayanağını, 2026 birim fiyatlarını, 15 tarife bölgesini ve aylık bedelin nasıl hesaplandığını özetler. Dağıtım tarafındaki demand aşımı ayrı bir kalemdir; onu Sözleşme Gücü ve Pik Yük rehberimizde anlattık.
EPDK 14204
Karar
01.01.2026’dan geçerli
aşım × aylık sabit × 2
Formül
Anlaşma md. 9/B
yıllık × gün / 365
Aylık sabit
Yöntem 4.9
588.118 TL
Örnek (Bölge 10)
14,064 MW / Temmuz
Anlaşma gücü nedir?
Anlaşma gücü, kullanıcıya bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında tahsis edilen kapasitedir. İletim bağlantı noktasından alınan veya verilen elektriğin azami değeri bu gücü aşamaz. Dağıtım sözleşmesindeki sözleşme gücünden farklıdır; sözleşme gücü sözlük maddemizde dağıtım max çekiş limiti tanımlanır.
- Üreticiler (veriş): Sisteme verilen güç, anlaşmadaki veriş kapasitesini aşamaz. İlk anlaşma gücü kural olarak lisans kurulu gücüne eşittir.
- Tüketiciler (alış): Sistemden çekilen güç, anlaşmadaki alış kapasitesini aşamaz.
- Aşım, “fazla enerji sattınız / aldınız” faturası değildir. Kapasite ihlali için kesilen sistem kullanım ceza ücretidir.
Dayanak mevzuat
| Belge | Ne işe yarar |
|---|---|
| 6446 sayılı Kanun md. 8/2-d, 17, Ek md. 3 | TEİAŞ ihlali takip eder ve cezai şart uygular. İletim tarifesini EPDK onaylar. |
| Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği md. 5 ve 7 | Anlaşma gücünü tanımlar. Aşımı yasaklar. İhtarsız yaptırım öngörür (md. 7: RG 09.11.2023/32364). |
| Tarifeler Yönetmeliği md. 7 | İletim tarifesi = sistem kullanım + sistem işletim. |
| Sistem Kullanım Anlaşması md. 2 ve 9/B | Ceza formülünü yazar (aşım × aylık sabit × 2). |
| EPDK 30.12.2025 / 14204 | 2026 iletim tarifeleri, il bazlı bölgeler ve Yöntem Bildirimi. |
Yönetmelik md. 7’nin özü: anlaşmalarda tahsis edilen kapasite anlaşma gücüdür. Kullanıcı bunu ihlal ederse ilave ihtar gerekmez; sistem kullanım anlaşmasındaki yaptırım uygulanır.
2026 Yöntem Bildirimi: 4.9, 4.14 ve 4.15
4.9 — Aylık sabit bedel
Kullanıcılar, fiyatlandırma yılı boyunca o yıl için onaylanan yıllık tüketim ve/veya üretim sabit sistem kullanım tarifelerine göre aylık ödeme yapar. Aylık sabit = yıllık sabit tarife / ilgili yılın gün sayısı × ilgili süre (gün) × kapasite (MW). 2026 artık yıl değildir (365 gün). Temmuz için süre 31 gündür. Tablodaki TL/MW-yıl rakamı doğrudan fatura birim fiyatı değildir; önce güne, sonra aya çevrilir.
4.14 — Aşımda cezai şart
Sabit sistem kullanım bedeli, TEİAŞ ile imzalanan sistem kullanım anlaşmasındaki alış ve/veya veriş kapasiteleri üzerinden hesaplanır. Ölçüm dönemlerinde sistemden alınan veya sisteme verilen gücün anlaşmadaki kapasiteyi aşması halinde, aşan kısım için anlaşmadaki cezai şart uygulanır. Anlaşma gücü bilinmeden “aşım MW” doğrulanamaz.
4.15 — Artış talebi reddedilirse
Kullanıcı kapasite artışı için anlaşma revizesi ister; talep sistem kısıtı veya ilave şebeke yatırımı nedeniyle kabul edilmez ve aşım devam ederse, cezai şart aşımın en yüksek değeri üzerinden uygulanır.
Ceza formülü
Sistem Kullanım Anlaşması md. 9/B: Ceza = aşım (MW) × aylık sabit sistem kullanım tarifesi (TL/MW) × 2. Aşım = ölçülen azami güç − anlaşma gücü (alış veya veriş). 2 kat çarpanı 14204 tarife tablosunda yazmaz; tip anlaşmadadır.
- Aylık sabit, 4.9’a göre yıllık tarifeden türetilir.
- Cezada TL/MWh sütunları (enerji ve sistem işletim) kullanılmaz.
- TEİAŞ talimatı, TEİAŞ kaynaklı etkiler ve tanımlı yük aktarmaları güç aşımı sayılmaz.
- 2026 kış izni (13922) 01.12.2025–28.02.2026 arasındadır; Temmuz’u kapsamaz.
2026 üretim sabit sistem kullanım tarifeleri
Kaynak: EPDK 14204, 01.01.2026 — TEİAŞ’ın 2026 Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifeleri duyurusu. Birim: TL/MW-yıl. Tüm bölgelerde üretim enerji bedeli 109,68 TL/MWh, sistem işletim 60,71 TL/MWh’tir (ceza hesabına girmez). Tüketim sabit tarifeleri ayrı sütundadır. Tesisin bölgesi Karar EK-2 İl Bazlı Tarife Bölgeleri listesinden ve TEİAŞ muhteviyat çizelgesinden okunur.
| Bölge | Üretim SKT (TL/MW-yıl) | Temmuz 2026 aylık sabit (× 31 / 365) | Ceza birim fiyatı (× 2) |
|---|---|---|---|
| 1 | 123.429,69 | 10.483,34 | 20.966,68 |
| 2 | 156.234,30 | 13.269,20 | 26.538,40 |
| 3 | 145.494,07 | 12.357,17 | 24.714,34 |
| 4 | 151.658,69 | 12.880,70 | 25.761,40 |
| 5 | 161.960,64 | 13.755,47 | 27.510,94 |
| 6 | 160.972,61 | 13.671,56 | 27.343,12 |
| 7 | 184.979,16 | 15.710,41 | 31.420,82 |
| 8 | 183.166,40 | 15.556,46 | 31.112,92 |
| 9 | 189.835,83 | 16.122,91 | 32.245,82 |
| 10 | 246.182,29 | 20.908,63 | 41.817,26 |
| 11 | 252.828,95 | 21.473,14 | 42.946,29 |
| 12 | 244.772,27 | 20.788,88 | 41.577,76 |
| 13 | 235.605,83 | 20.010,36 | 40.020,72 |
| 14 | 260.949,94 | 22.162,87 | 44.325,74 |
| 15 | 273.224,42 | 23.205,50 | 46.411,00 |
Örnek hesap (Bölge 10, Temmuz 2026, üretim/veriş)
Varsayım: ölçülen veriş 14,064 MW, anlaşma gücü 0 MW. Yıllık tarife (bölge 10) 246.182,29 TL/MW-yıl. Aylık sabit: 246.182,29 × 31 / 365 = 20.908,63 TL/MW. Aşım: 14,064 − 0 = 14,064 MW. Ceza: 14,064 × 20.908,63 × 2 = 588.117,94 TL. Faturadaki birim fiyat çoğu zaman 2 katı gömülü gelir: 41.817,26 TL. Yıllık rakamı 12’ye bölmek yanlıştır; 20.908,63 × 12 = 250.903,56 tabloda yoktur.
Fatura ile muhteviyat çizelgesi
TEİAŞ genelde iki belge gönderir. Muhteviyat çizelgesi bilgi belgesidir: bölge, ölçüm gücü, sözleşme gücü, aylık tarife, ceza oranı ve tutarı gösterir. e-Fatura resmi tahakkuktur; kalem adı genelde “Sistem Kullanım Ceza Ücreti (Anlaşma Gücü Aşım ÜRETİM/TÜKETİM)” olur. Tutarın tebliği izleyen 15 gün içinde ödenmesi istenir. Gecikmede 6183 sayılı Kanun md. 51 gecikme zammı uygulanır. Maddi hata dışındaki itiraz ödemeyi durdurmaz.
İnceleme kontrol listesi
- Bağlantı anlaşması ve sistem kullanım anlaşması (Ek-1, alış/veriş kapasitesi).
- Üretim abonesi OSOS kayıtları (ölçüm noktası, sayaç, dönemsel veriş/çekiş gücü).
- Mahsuplaşan / eşleşen abonenin OSOS kayıtları.
- İlgili tüketim ve üretim faturaları ile gelire ilişkin dökümler.
- TEİAŞ talimatı, yük aktarma tutanağı veya dönemsel Kurul izni varsa bunlar.
Aşım, yalnızca fatura satırından değil; anlaşmadaki kapasite ile OSOS’taki azami gücün farkından teyit edilir. OSOS nedir sözlük maddemizde ölçüm altyapısı özetlenir.
ENOPTIMAL kontrol sistemi ile cezanın önüne geçin
TEİAŞ aşımı ihtarsız faturalar; itiraz (maddi hata dışında) ödemeyi durdurmaz. Cezanın önüne geçmek, anlaşma gücünü dönem sonunda değil ölçüm anında izlemeyi gerektirir. ENOPTIMAL kontrol sistemi OSOS ile alış ve veriş azami gücünü anlaşma kapasitesiyle sürekli karşılaştırır; limit yaklaşınca uyarı üretir. Operasyon üretim kısıtı, yük kaydırma veya anlaşma revizesi kararını fatura gelmeden alır — ceza satırı oluşmadan müdahale edilir.
- Anlaşma gücü (alış/veriş) ile OSOS tepe MW aynı panelde; fark canlı izlenir.
- Limit eşiği uyarısı (ör. kapasitenin %90’ı) — ihtarsız TEİAŞ faturasından önce müdahale.
- Bölge tarifesi ve 2 kat formülle tahmini ceza tutarı; hangi saatin tepe yaptığı görünür.
- Muhteviyat çizelgesi / e-fatura satırı ile OSOS mutabakatı — hatalı 0 MW anlaşma gücü yakalanır.
ENOPTIMAL tüketim yönetimi modülü OSOS entegrasyonu ile saatlik tüketim ve veriş/çekiş gücünü izler. OSOS tüketim izleme sayfamızda dönemsel tepe MW, anlaşma gücü ve bölge tarifesi bir araya gelir; elektrik fatura takibi modülümüzde TEİAŞ ceza satırı aynı veri setine bağlanır. Kontrol sistemi hem cezayı önler hem gelen faturayı doğrular.
Sonuç
Anlaşma gücü aşımı kapasite ihlalidir; enerji satış faturası değildir. 2026 birim fiyatları EPDK 14204 ile belirlenir; cezanın 2 katı anlaşmadadır. Aylık sabit = yıllık TL/MW-yıl × ayın günü / 365 (Yöntem 4.9). Aşım, anlaşmadaki alış/veriş kapasitesinin üzerinde kalan ölçüm gücüdür (4.14). TEİAŞ ihtarsız kestiği için ENOPTIMAL kontrol sistemi ile OSOS tabanlı izleme, bu cezanın önüne geçmenin pratik yoludur.